Όπως ανακοινώθηκε πριν λίγη ώρα από το Βατικανό, ο Πάπας Φραγκίσκος εκοιμήθη εν Κυρίω, σε ηλικία 88 ετών. Αντί νεκρολογίας, δημοσιεύουμε ένα μικρό απόσπασμα από την βιβλιοκριτική του συνεργάτη της Ακαδημίας, Δρος Νίκου Κουρεμένου, για το βιβλίο του εκλιπόντος Πάπα Φραγκίσκου «Ελπίδα. Η αυτοβιογραφία» (μετάφραση από τα ιταλικά: Άννα Παπασταύρου, Αθήνα: Gutenberg, 2025), η οποία δημοσιεύεται στην τελευταία έντυπη έκδοση του The Books’ Journal, ενώ τμήμα της αναδημοσιεύεται στον ιστότοπο του περιοδικού (https://tinyurl.com/booksjournalpope)

[...] Ο Πάπας Φραγκίσκος έχει ασκήσει σφοδρή κριτική στη σύγχρονη οικονομική τάξη, υποστηρίζοντας ότι η παγκοσμιοποίηση και ο νεοφιλελευθερισμός έχουν δημιουργήσει ένα «σύστημα που σκοτώνει». Η φράση αυτή από την [αποστολική προτροπή] Evangelii Gaudium έχει προκαλέσει πολλές αντιδράσεις, καθώς συχνά ερμηνεύεται ως απόρριψη του καπιταλισμού στο σύνολό του. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ανάλυση δείχνει ότι ο Φραγκίσκος δεν απορρίπτει την ελεύθερη αγορά ως τέτοια αλλά επικρίνει τις δομικές αδικίες και τις ανισότητες που αυτή παράγει. Στην ίδια αποστολική προτροπή επισημαίνεται επίσης ότι η οικονομική ανάπτυξη από μόνη της δεν αρκεί, αν δεν συνοδεύεται από κοινωνική δικαιοσύνη και ανθρώπινη αξιοπρέπεια. [...] Η κοινωνική διδασκαλία του Πάπα Φραγκίσκου σηματοδοτεί μια τεκτονική μετατόπιση στη Ρωμαιοκαθολική θεολογική παράδοση, καθώς προτείνει δομικές αλλαγές που αφορούν τόσο την οικονομία όσο και τη σχέση της Εκκλησίας με τον κόσμο. Αντλώντας από τη στιβαρή παράδοση της «θεολογίας του λαού» αναδεικνύει την πίστη των φτωχών, το αίτημα για κοινωνική δικαιοσύνη και την ανάγκη για συμπερίληψη των περιθωριοποιημένων. Μέσα από τα επίσημα παπικά έγγραφα, ο Φραγκίσκος δεν περιορίζεται σε μια ηθική καταδίκη του καπιταλισμού, αλλά προσφέρει μια θετική πρόταση για ένα νέο κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο. Η κουλτούρα της συνάντησης, η κοινωνική συμμετοχή και η οικονομική δημοκρατία συνιστούν κεντρικά στοιχεία της κοινωνικής του διδασκαλίας και προωθούν την ιδέα μιας Εκκλησίας ανοιχτής στον κόσμο με προτεραιότητα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την αλληλεγγύη. [...]